توسط: امیرحسین آشنا - دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی
ايميل: ahashna@yahoo.com

چکیده :
از ابتدای دهه 1380 با اوج گرفتن مباحث مربوط به سیستمهای اطلاعاتی و فناوری اطلاعات در ایران، دانشگاههای کشور در صدد برآمدند تا دوره های مختلف تحصیلی را در این رشته ها برگزار نمایند. این خواسته با تصویب رشته مهندسی فناوری اطلاعات در دوره کارشناسی و کارشناسی ارشد و رشته مدیریت فناوری اطلاعات در دوره کارشناسی ارشد به تحقق پیوست. در این مقاله سعی بر آن خواهیم داشت تا با مراجعه به سرفصلهای یکی از این رشته ها و نگاهی به گذشت حدود دو سال از شروع این رشته ها در ایران و همچنین اهداف فناوری اطلاعات در ایران بررسی کنیم که آیا این رشته ها با دروس خود و همچنین توانایی های دانشگاهی ما چه محصولاتی را پدید خواهند آورد؟ و آیا این محصولات مشکلات جامعه ما را حل خواهند نمود؟

- مقدمه :
از ابتدای دهه 1380 با اوج گرفتن مباحث مربوط به سیستمهای اطلاعاتی و فناوری اطلاعات در ایران، دانشگاههای کشور در صدد برآمدند تا دوره های مختلف تحصیلی را در این رشته ها برگزار نمایند. این خواسته با تصویب رشته مهندسی فناوری اطلاعات در دوره کارشناسی و کارشناسی ارشد و رشته مدیریت فناوری اطلاعات در دوره کارشناسی ارشد به تحقق پیوست. در این مقاله سعی بر آن خواهیم داشت تا با مراجعه به سرفصلهای یکی از این رشته ها و نگاهی به گذشت دو سال از شروع این رشته ها در ایران و همچنین اهداف فناوری اطلاعات در ایران بررسی کنیم که آیا این رشته ها با دروس خود و همچنین توانایی های دانشگاهی ما چه محصولاتی را پدید خواهند آورد؟ و آیا این محصولات مشکلات جامعه ما را حل خواهند نمود؟
2- فناوری اطلاعات چیست؟
Information Technology یک واژه نسبتاً جدید است و شاید جایگزین مناسب و خوبی نباشد که به زبان انگلیسی اضافه شده است. مترادف آن در فرانسه Informatique و در روسی Informatika می باشد.
برای بسیاری از مردم، فناوری اطلاعات مترادف با یک فناوری جدید است که از وسایل دارای ریز پردازنده استفاده می کند. مانند: ریزکامپیوترها، تجهیزات اتوماتیک، واژه پردازها و غیره . اما استفاده از دست ساخته های بشر برای گردآوری، تولید، ارتباطات، ثبت و ضبط، بازآرایی و استخراج اطلاعات به زمانی فراتر از زمان حاضر باز می گردد. برای حرفه ای ها، به معنای معرفی یک دوره جدید است. فناوری اطلاعات، اندیشه ای است برای آنکه اصول، رویه و واژگان کار با اطلاعات می تواند در یک الگوی سیستماتیک متحد رفتار کنند. بدبینان ممکن است بگویند که واژه فناوری اطلاعات فقط تلاش می کند که برخی از پیشرفتهای هدفمند تجاری الکترونیک و حرکات هدفمند سیاسی برای کنترل دستیابی به اطلاعات را ارزشمند سازد.
حقیقت پشت این رفتار هر چه باشد، برای آنکه فناوری اطلاعات بتواند به عنوان یک فناوری یعنی کاربرد یک علم کاربردی باشد، باید دانش شناخته شده ای از اطلاعات وجود داشته باشد. البته واژه علم اطلاعات بکار رفته و مورد استفاده قرار گرفته است و به شاخه ای از تقسیمات کتابداری با بازیابی اتوماتیک اسناد چاپی اطلاق شده است. اما با توجه به کلیه جوانب کار با اطلاعات، محدودیت های بسیار زیادی در این شاخه نوظهور از فناوری موجود است. بیان مناسب آن است که شخص باید به دانش فراوری سیستمهای الکترونیکی و علوم کامپیوتر چنان بنگرد که به تولیدات همگرای آنها صورت مشخصی بدهد.
در هر دو علم بدبینانی وجود دارند و این بدبینی هنگامی از بین خواهد رفت که علم اطلاعات به یک بلوغی برسد که بتوان آن را فناوری اطلاعات نامید. ما نباید برای این منظور در این مرحله فرمول دقیق و جامعی ارائه کنیم بلکه باید بیشتر تلاش شود که با مثالها توضیح داده شود و در بخشهای اصلی و اساسی شرح و بسط داده شود. مباحثی که بطور جاری، در زیر چتر فناوری اطلاعات قالب بندی می شوند.

3- رشته مهندسی فناوری اطلاعات:
در مقدمه سرفصل دروس رشته مهندسی فناوری اطلاعات چنین آمده است که :

به گزارش بخش خبر شبکه فن آوری اطلاعات ایران از khodkar.ir، عبدالمجید ریاضی در نشست تخصصی بررسی زیرساخت‌های فناوری اطلاعات و ارتباطات در ایران در مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام در مورد بخشنامه محدودیت اینترنت به سرعت 128 کیلوبیت گفت: این محدودیت از طرف دولت و مجلس نیست بلکه این بخشنامه از سوی شورای عالی انقلاب فرهنگی به وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات ابلاغ شده است.

دبیر شورای عالی فناوری اطلاعات ادامه داد: آمار نشان می‌دهد بیشترین مصرف اینترنت توسط کاربران خانگی در محیط‌های چت(گفت‌وگو) سپری می‌شود و از 27 هزار کاربر اینترنت حداقل 26 هزار نفر از آنها به سرعت بیش از 56 کیلوبیت نیاز ندارند.

ریاضی افزود: در حال حاضر تعداد ISP های (ارائه دهندگان اینترنت دایال آپ خانگی) کشور به یک هزار و 160 شرکت رسیده است و ما هیچ مشکلی در افزایش تعداد آنها نداریم اما شرکت‌های PAP (ارائه دهندگان اینترنت پر سرعت) 11 شرکت است که در حال حاضر به بیش از این تعداد نیازی نیست چرا که این شرکت‌ها باید یک میلیون و 500 هزار پورت ارائه می دادند اما تاکنون تنها 200 هزار پورت ارائه کرده‌اند.

وی خاطرنشان کرد: یکی از مسائل دیگر در کمبود اینترنت پرسرعت در بین مردم کشور این است که به دلیل عدم نیاز، قیمت سرعت اینترنتی در حدود یک مگابیت در سبد خانوار ما گنجانده نشده است.

ریاضی ادامه داد: از نظر وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، پهنای باند به میزان درخواست افراد وجود دارد به طور مثال برنامه‌ای برای حل مشکلات دانشگاه‌ها در زمینه اتصال به اینترنتی با سرعت 10 گیگابیت در دستور کار داریم.

دبیر شورای عالی فناوری اطلاعات مشکل کشور در حوزه اینترنت را عدم تعاملات علمی با دیگر کشورها دانست و اظهار داشت: کشور ما یک کشور خاص و غیر قابل مقایسه با دیگر کشورها است بنابراین سند جامع اطلاعاتی بر اساس این ویژگی‌های خاص تدوین و وضعیت محیط داخلی و خارجی اینترنت با شناختی شفاف استخراج مي‌شود.

ریاضی گفت: توسعه IT در بحث شهروند ایرانی- اسلامی باید بر اساس توسعه سجایای اخلاقی کشور باشد و در بحث R&D نیز به دلیل محدودیت‌ها ناگزیر هستیم برخی از تکنولوژی‌ها را در داخل کشور بسازیم.
دبیر شورای عالی فناوری اطلاعات بروز مشکلات در اینترنت را تنها مخصوص زیرساخت‌ها ندانست و گفت: ایجاد مشکل در دیدن یک صفحه وب تنها به دلیل عدم پهنای باند مناسب نیست و ممکن است این مشکل به دلایلی همچون خرابی کامیپوتر کاربر، کم‌کاری ISP ها و... به وجود آمده باشد.

هیچ پیشرفتی در زمینه تجارت الکترونیک در ایران مشاهده نمی شود
وی اظهار داشت: ده سال است که بحث تجارت و دولت الکترونیک در کشور مطرح شده است اما هیچ پیشرفتی در این زمینه مشاهده نمی‌شود و دلیل آن عدم پهنای باند نیست بلکه بی برنامگی برخی از مسئولان چنین مشکلاتی را به وجود آورده است.

هزينه هر پالس گفتگو با تلفن همراه42.57 ريال است.
به گزارش بخش خبر سايت اخبار فن آوري اطلاعات ايران، از ايلنا, بر اساس اطلاعات منتشره از سوي اداره مخابرات ايران, يك دقيقه مكالمه تلفن همراه از ساعت 8 تا 21 , 17 پالس محسوب مي شود و بنابراين 723.69 ريال هزينه دارد.
بنابراين گزارش هر دقيقه مكالمه با تلفن همراه از ساعت 21 تا 8 صبح روز بعد 12 پالس و بنابرين 510.57 ريال هزينه دارد.
اين گزارش مي افزايد: هزينه مكالمه تلفن همراه به همراه, همراه به ثابت و ثابت به همراه, همگي از همين تعرفه پيروي مي كنند.

با راه‌اندازي سيستم «سپه پيام» از اين پس مشتريان عابر بانك سپه مي‌توانند گردش عمليات بانكي و مانده‌ي حساب‌هاي خود را به صورت پيام نوشتاري بر روي صفحه نمايش تلفن همراه خود دريافت كنند.
بنابر گزارش ايسنا، از روابط عمومي بانك سپه، از جمله مزاياي ديگر سيستم سپه پيام را مي‌توان دريافت گردش عمليات روزانه‌ي حساب، آگاهي از آخرين مانده حساب، در خواست موجودي در هر لحظه از زمان و مكان و اطلاع از وضعيت چك خاص از طريق تلفن همراه عنوان كرد.
بر اساس گزارش مذكور دارندگان حساب عابر بانك براي استفاده از اين خدمت جديد «سپه پيام» مي‌توانند با دريافت و تكميل فرم مخصوص از شعب بانك سپه و ارايه قبض يا شناسنامه‌ي تلفن همراه خود نسبت به استفاده از مزاياي اين سيستم اقدام كنند

به گزارش بخش خبر سايت اخبار فن آوري اطلاعات ايران، با رشد تكنولوژي‌هاي اطلاع‌رساني اين امكان فراهم شده است تا بازديدكنندگان سايت «ايپنا» http://www.ipna.ir بتوانند خبرهاي ورزشي را از طريق تلفن همراه خود مطالعه كنند.

از اين رو خبرگزاري ورزش ايران برنامه‌ريزي‌هاي لازم براي ارايه رايگان اين خدمات را آغاز كرده است و به ياري خدا به زودي اين سرويس نيز راه‌اندازي خواهد شد.

بازديدكنندگان محترم داخل ايران از خبرگزاري ورزش، فقط كافي است براي دريافت گزيده اخبار ايپنا بر روي تلفن همراه، از طريق SMS فرم اطلاعات خود را تكميل كنند.

به گزارش بخش خبر شبکه فن آوری اطلاعات ایران از khodkar.ir، رئیس انجمن شرکت‌های اینترنتی گفت: امروزه یکی از شاخص‌های توسعه جوامع تعداد کاربران اینترنت پرسرعت ‪ ADSL‬است و ایران در این زمینه در رتبه پایینی حتی در منطقه خاورمیانه قرار دارد.

مسعود ریاضیات در گفت‌وگو با مهر ضمن اشاره به کیفیت نامناسب خدمات اینترنتی در کشور گفت: به رغم تلاش‌های زیادی که از طرف دولت و بخش خصوصی برای ارائه اینترنت پرسرعت به ‌کاربران صورت گرفته است در خوش‌بینانه‌ترین حالت فقط ‪ ۱۰۰‬هزار کاربر خطوط اینترنت پر سرعت ADSL‬ در کشور وجود دارد که در مقایسه با تعداد کل کاربران رقم بسیار ناچیزی است.

وی با تاکید بر سرعت پایین اینترنت در سرویس دایل-آپ برای مصارف کاربران خانگی افزود: با کارت‌های اینترنت فقط می‌توان کارهای محدودی مانند باز کردن چند صفحه" وب" معمولی، چت و چک کردن پست الکترونیکی پرداخت. به عبارتی با این سرعت پایین اینترنت عملا استفاده از بسیاری از کاربردهای این شبکه مانند آموزش الکترونیکی امکانپذیر نیست.

ریاضیات با اشاره به بحث ایجاد دولت الکترونیکی در کشور اظهار داشت: دولت گام‌هایی برای ایجاد دولت الکترونیک، تجارت الکترونیک و دانشگاههای مجازی برداشته ‌است اما با محدودیت سرعت برای کاربران خانگی که بخش عمده‌ای از مخاطبان این طرح‌ها هستند نمی‌توان به فرهنگ‌ سازی برای استفاده از این برنامه‌ها پرداخت. همچنین برنامه‌های زیادی در کشور در زمینه دولت الکترونیکی و آموزش الکترونیکی در حال انجام است اما متاسفانه پایین بودن سرعت اینترنت یکی از بزرگ‌ترین مشکلات در به کارگیری آنها است.

رئیس انجمن شرکت‌های اینترنتی ادامه داد: اینترنت، مهم‌ترین عامل توزیع و نشر دانش در دنیا است در حالی که یک دانشگاه در یکی ‌از روستاهای سوئد دارای حداقل یک ترابیت پهنای ‌باند اینترنت است، دانشجویان ما حتی در بهترین دانشگاه‌ها به دلیل سرعت پایین به زحمت می‌توانند از امکانات آموزش مجازی و الکترونیکی استفاده کنند.

وی درباره ادعاهای موجود درباره تامین پهنای باند و کافی بودن سرعت اینترنت در ایران گفت: اینترنت مانند یک جاده است که تبادل اطلاعات از آن صورت می‌گیرد و صرف ادعای ایجاد کردن این جاده نمی‌تواند به معنای فراهم کردن پهنای باند مناسب برای کاربران باشد.

ریاضیات افزود: اکنون که دولت تامین پهنای باند را در انحصار خود دارد باید پهنای باند مناسبی در شان کشورمان و معادل‌کشورهای منطقه مانند ترکیه و امارات تامین کند.

رئیس انجمن شرکت‌های اینترنتی تاکید کرد: متولیان امر باید با فراهم کردن ظرفیت بالای پهنای باند اینترنت برای کشور، سامان دهی شرکت‌های ارائه ‌دهنده خدمات اینترنتی، کاهش قیمت اینترنت، اعمال نظارت‌های موثر از طرف انجمن‌های ذیربط، به روز کردن تجهیزات مخابراتی و حذف محدودیت‌های فعلی به افزایش سرعت و کیفیت اینترنت برای کاربران نهایی بپردازند.

يك كارشناس برجسته امنيتي موفق به شناسايي يك نقص جدي امنيتي در پروتكل امنيتي https شده كه توسط بسياري از سايت هاي بزرگ جهان براي تبادل ايمن اطلاعات مورد استفاده قرار مي گيرد.

به گزارش بخش خبر شبکه فن آوری اطلاعات ایران از خبرگزاری فارس، " مايك پري " يك هفته قبل اطلاعاتي را در مورد اين حفره خطرناك اعلام كرد و هشدار داد تبادل اطلاعات از طريق سايت هايي كه از پروتكل https براي رمزگذاري ديتا استفاده مي كنند چندان ايمن نيست.
پروتكل https از سوي بسياري از بانك هاي مهم نيز به جاي پروتكل عادي http براي تبادل اطلاعات مربوط به نقل و انتقالات مالي در حساب هاي بانكي آنلاين مورد استفاده قرار مي گيرد.
هكر ها و مهاجمان آنلاين با سوء استفاده از اين حفره به خصوص در زمان اتصال بي سيم كاربر به اينترنت، مي توانند به حساب افراد در جي ميل يا اطلاعات حساب بانكي آنان دسترسي پيدا كنند.
مايك پري قصد دارد ابزاري را براي هك كردن سايت ها از اين طريق عرضه كند و عليرغم اعتراضات شديد از اين اقدام خود دفاع مي كند.
وي مي گويد مخفي كاري در اين مورد مشكلي را حل نمي كند و با اقداماتي از اين دست مي توان سرويس دهندگان و مديران سايت هاي مشهور اينترنتي را وادار به حل چنين مشكلاتي كرد.
وي مدعي است يك سال قبل وجود چنين مشكلي را به گوگل اطلاع داده ولي اين شركت براي رفع آن هيچ اقدامي نكرده است. اما با تهديد جديد او گوگل نيز مشكل را جدي گرفته است.